Nederland betaalt ongeveer 25 miljoen euro per jaar aan eindtoetsen, maar niemand die precies weet waar dat geld blijft. De nieuwe doorstroomtoets voor groep 8 heeft geen eigen kostenpost, geen rapport en geen overzicht, terwijl belastingbetalers de rekening betalen voor toetsen zonder helder prijskaartje.
In vogelvlucht
- Jaarlijks gaat er zo’n 25 miljoen euro naar eindtoetsen, zonder dat duidelijk is waar dit precies landt.
- De doorstroomtoets voor groep 8 heeft geen eigen kostenpost, geen rapport en geen openbaar kostenoverzicht.
- Belastingbetalers betalen voor een landelijke toets waarvan het prijskaartje feitelijk onbekend blijft.
Een nieuwe toets zonder zichtbaar prijskaartje
Sinds schooljaar 2023-2024 is de eindtoets vervangen door de doorstroomtoets, een verplichte toets voor alle leerlingen in groep 8. Binnen het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is geen informatie beschikbaar over de totale kosten van de nieuwe doorstroomtoets. De uitgaven zitten verstopt in verschillende organisaties en geldstromen. Maar nergens wordt de doorstroomtoets als aparte uitgave bijgehouden.
“Er is geen registratie waarin de kosten van de doorstroomtoets afzonderlijk zijn opgenomen”, staat te lezen in nieuwe WOO-documenten over de doorstroomtoets voor groep 8. Er is dus geen overzicht, geen totaalbedrag, geen eigen kostenpost in de boeken.
Ook de Inspectie van het Onderwijs houdt geen euro bij. “De inspectie beschikt niet over gegevens over de kosten van de doorstroomtoets.” De inspectie kijkt alleen naar uitvoering en naleving, niet naar geld.
Eén schatting van 25 miljoen, verder niets
Wie toch een bedrag opvraagt via de WOO, krijgt één globale schatting voor de hele sector. “Voor de totale kosten van eindtoetsen is in de sector een schatting gemaakt van ongeveer €25 miljoen per jaar.” Dat is voor alle eindtoetsen samen, zonder verdere uitsplitsing.
Er is geen onderverdeling naar aanbieders, onderdelen of typen kosten. Niet zichtbaar wat naar commerciële partijen gaat, wat naar scholen en wat naar uitvoering. Het blijft bij één getal, ergens in de sector, zonder onderbouwing in stukken van OCW.
Volgens de documenten zijn er geen financiële rapporten, berekeningen of interne memo’s over de kosten. Het besluit op het Woo-verzoek bevat alleen een toelichting waarom die informatie ontbreekt. De onderliggende financiële stukken zelf bestaan niet.
Kosten verspreid over aanbieders, scholen en begrotingen
Een deel van de kosten zit bij commerciële toetsaanbieders, buiten de administratie van OCW. Deze aanbieders hoeven hun kosten niet openbaar te maken of aan te leveren. De overheid koopt dus een product in, waarvan zij de kostprijs niet kent.
Scholen betalen zelf ook voor onderdelen van het toetsproces. Maar die uitgaven worden nergens centraal geregistreerd. De kosten verspreiden zich over schoolbudgetten, zonder gezamenlijke optelsom.
De Woo kent duidelijke grenzen als er nooit gegevens zijn vastgelegd. Wanneer informatie niet in bezit is van het ministerie, kan deze niet worden verstrekt. De wet verplicht niet om achteraf cijfers te maken of te reconstrueren.
Geen cijfers als uitkomst van beleid
Er zijn geen financiële rapporten, geen interne berekeningen, geen memo’s met bedragen. Alleen teksten die uitleggen dat de kosteninformatie ontbreekt. En daarmee eindigt het spoor bij een toets die elk jaar heel Nederland doorstroomt.
De belastingbetaler weet dus dat er een doorstroomtoets is. Dat er commerciële toetsaanbieders zijn en scholen die betalen. Maar wat de doorstroomtoets precies kost, blijft een schatting van “ongeveer €25 miljoen per jaar” voor alles samen.
