Een kinderraad ontwierp een speeltuin, de prijs speelde geen rol en toch werd het veel duurdere plan gewoon uitgevoerd. Elders kregen bewoners dure participatietrajecten, terwijl hun inbreng botste met regels en niet werd waargemaakt. De rekening voor deze lessen in “meedenken” komt steeds bij dezelfde mensen terecht.
In vogelvlucht
- Een door een kinderraad bedachte speeltuin werd uitgevoerd, ook al was het ontwerp aanzienlijk duurder dan nodig.
- Bewoners kregen dure participatietrajecten aangeboden, terwijl hun ideeën uiteindelijk strandden op regels en procedures.
- De kosten van deze mislukte participatie-ervaringen belanden telkens bij dezelfde groep belastingbetalers.
Dure speeltuin zonder prijskaartje
Een kinderraad mocht een speeltuin ontwerpen zonder te weten wat het maximale budget was. Ambtenaren voelden geen eigenaarschap en niemand greep in.
Toch besloot de gemeenteraad het plan uit te voeren, ruim boven budget.
De VNG noemt dit soort voorbeelden in een blunderbundel over participatie bij gemeenten. Daarbij staat één les pijnlijk eenvoudig op papier: “Dat kan je een hele dure speeltuin schelen.”
Beloften aan bewoners, rekening naar de belastingbetaler
In een andere gemeente werden bewoners van twee straten betrokken bij de plannen voor hun buurt. Beide groepen kregen na participatie aanpassingen beloofd.
De uitkomsten bleken niet bindend en botsten met wetgeving of beleid.
De gemeente koos uiteindelijk voor verschillende inrichtingen, met ongelijke verkeersveiligheidsmaatregelen als resultaat. De bewoners bleven zitten met een gevoel van willekeur.
De rekening van het proces ging naar de belastingbetaler.
Participatie zonder kaders, kosten zonder resultaat
Volgens de VNG laat de blunderbundel zien dat participatie zonder duidelijke kaders makkelijk ontspoort. Er ontstaan disproportionele inspanningen en hoge kosten.
Die kosten staan niet in verhouding tot de projectdoelen.
Gemeenten bouwen dan eerst een uitgebreide overlegmachine, om daarna alsnog iets anders te doen dan bewoners dachten. De bureaucratie groeit.
Meetbare resultaten blijven vaak uit.
Wijkraad aan tafel, direct belanghebbenden buiten beeld
Bij de omlegging van een busbaan organiseerde een gemeente de participatie alleen via een wijkraad. Directe omwonenden, met de busbaan letterlijk voor de deur, werden pas laat echt gehoord.
Hun bezwaren leidden tot escalatie en het opschorten van de bijeenkomst. De blunderbundel vat de les samen als een soort gemeentespreuk: “Leg de kernvraag op tafel bij de direct belanghebbenden en ga niet alleen af op een wijkraad of andere belangenbehartiger.”
Dikke lesboeken tegen herhaling
De VNG bundelt dit soort missers uit gemeenten en provincies om toekomstige verspilling te voorkomen. Participatieprocessen blijken in de praktijk vaak dure leerscholen, betaald met publiek geld.
De officiële les is dan ook: “Doe geen beloften die je niet wilt waarmaken.” De onuitgesproken les is dat elke mislukte ronde participatie vooral laat zien hoe makkelijk overheidsgeld verdwijnt in processen.
Projecten zelf worden daar niet altijd beter van. De blunderbundel laat zien hoe belangrijk het is om vooraf duidelijke kaders te stellen en verwachtingen eerlijk te managen.
