Friesland wil dat een flink deel van de opbrengsten van gaswinning terugvloeit naar de regio. Het demissionaire kabinet wil 5% van de aardgasbaten delen, Friesland eist 33% en hoopt dat de Tweede Kamer ingrijpt.
In vogelvlucht
- Friesland eist 33% van de aardgasbaten, terwijl het demissionaire kabinet 5% aanbiedt via batendeling.
- Na sluiting van het Groningenveld zet het Rijk in op gaswinning uit kleinere velden op land en zee, gekoppeld aan energiezekerheid en minder afhankelijkheid van buitenlands gas.
- De provincie en lokale overheden vrezen bodemdaling en onomkeerbare schade, vinden 5% onvoldoende en plaatsen vraagtekens bij afbouw richting 2045 en het ontbreken van uitsluiting van kwetsbare gebieden.
Friese eis voor hogere regionale gasopbrengsten
Friesland wil dat een flink deel van de opbrengsten van gaswinning terugvloeit naar de regio. Het demissionaire kabinet wil 5% van de aardgasbaten delen. Friesland eist 33% en hoopt dat de Tweede Kamer ingrijpt.
Gedeputeerde Friso Douwstra (CDA) zegt dat hij liever helemaal geen gaswinning in Friesland ziet. Als het toch doorgaat wil hij “een derde” vanwege de impact op de leefomgeving.
Achtergrond: gaswinning uit kleine velden
Na de sluiting van het Groningenveld zet het Rijk in op winning uit kleinere gasvelden. Die liggen deels op zee en deels op land, onder andere in Overijssel, Drenthe en Friesland.
Minister Hermans koppelt dat aan minder afhankelijkheid van buitenlands gas. Zij koppelt het ook aan bredere energiezekerheid.
Conflict over schade en risico’s
De kleine velden leiden tot grote ruzie. In juni vorig jaar stapten Tytsjerksteradiel, de provincie en het waterschap naar de rechter om gaswinning te laten stoppen en een vergunning te laten intrekken.
Zij wezen daarbij op bodemdaling van meer dan 22 centimeter en “onomkeerbare schade” met gevolgen voor wonen, landbouw en infrastructuur.
Akkoord over batendeling en Friese kritiek
Minister Hermans sloot inmiddels een akkoord met onder meer de olie- en gassector over gaswinning op land, met batendeling. Ruim 70% van de winst gaat naar de schatkist, een klein deel blijft in de regio via het voorgestelde systeem voor aardgasbaten in Friesland.
Friesland vindt die 5% onvoldoende en wijst ook op meerdere kritiekpunten. Het is onduidelijk hoe gaswinning richting 2045 wordt afgebouwd. Er is geen uitsluiting van kwetsbare gebieden, zoals veenweidegebieden waar het waterschap schade aan het water- en bodemsysteem vreest.
Politieke vervolgstappen
Eind januari bespreekt de Tweede Kamer het akkoord. Dan kan blijken of de Kamer meegaat in de Friese eis of het kabinetsvoorstel volgt.
