In vogelvlucht
- Gemeenten Lelystad en Almere staan voor bijna 200.000 euro garant, terwijl de nachttrein slechts 4407 euro omzet.
- De duurste passagier lijkt de belastingbetaler, want de trein rijdt vooral voor lege stoelen.
- Regionale overheden financieren zo een nachtdienst die tot nu toe vooral een dure proefrit lijkt.
Nachttrein met dagprijskaartje
De nachttrein tussen Zwolle en Schiphol kostte Arriva in het eerste jaar bijna 180.000 euro aan operationele kosten. Op vrijdag- en zaterdagnacht stapten in de eerste 71 ritten richting Schiphol 1808 reizigers in en richting Zwolle 2813.
De proef loopt aan het einde van dit jaar af. Dan moet blijken of Lelystad en Almere de portemonnee nog langer willen trekken.
Hoeveel betalen Lelystad en Almere?
De verbinding is nu mogelijk doordat Lelystad en Almere elk garant staan voor 100.000 euro. Zonder die gemeentelijke garantie rijdt er dus geen nachttrein.
Voor het jaar 2025 is de garantstelling van Lelystad begroot op 80.000 euro. De schamele opbrengst van 4407 euro uit kaartverkoop valt hierbij in het niet.
Reizigers te weinig, rekening te groot
Arriva meldt in een rapport aan Lelystad dat de nachtverbinding te weinig reizigers trekt om de kosten met kaartverkoop te betalen. Het bedrijf stelt ook dat zelfs een flinke toename van het aantal reizigers de verbinding niet rendabel maakt.
Toch rijdt de trein voorlopig door, zolang de proef duurt en de garantstellingen lopen. De vraag is vooral wie straks de rekening van de nachtrust betaalt.
NS naar de rechter
De Nederlandse Spoorwegen zijn een rechtszaak begonnen tegen de garanties van Lelystad en Almere. Volgens NS zijn zulke garanties niet toegestaan omdat de nachttrein in open toegang wordt gereden en het risico dan bij de vervoerder hoort te liggen.
De uitkomst van die rechtszaak bepaalt of gemeenten in de toekomst nog vaker dit soort gaten in de dienstregeling met belastinggeld mogen vullen. Tot die tijd hangt er een juridische schaduw boven elke nachtelijke rit.
Wie wist wat
In reacties op de proef klinkt weinig verrassing over de verliezen. Zo zegt reiziger Dennis: “Arriva wist prima dat het niet rendabel zou zijn, nu zitten ze te huilen en willen ze meer geld.”
Dat beeld sluit aan bij de eigen rapporten van Arriva, waarin staat dat de route niet kostendekkend te krijgen is. De vraag schuift daarmee direct door naar de gemeenteraden die de garanties hebben afgegeven.
Beslissen met open portemonnee
Na afloop van de proef moeten Lelystad en Almere bepalen of ze doorgaan met de financiële bijdrage. Een ongeïdentificeerde bron stelt dat het dan volledig hun keuze is of de nachttrein mag doorrijden.
Die keuze gaat niet alleen over nachtliefhebbers en vroege vluchten. Het gaat vooral over de vraag hoeveel nachtelijk treinplezier een gemeente haar belastingbetalers waard vindt.
