Voor rijksmonumenten ligt een nieuwe pot van 103 miljoen euro klaar, grotendeels bestemd voor kerken, molens en andere publieke blikvangers zonder woonfunctie. Eigenaren krijgen een forse korting op onderhoud en onderzoek naar verduurzaming, de rest van het land mag vooral naar het opgeknapte erfgoed kijken.
In vogelvlucht
- De overheid zet 103 miljoen euro klaar voor rijksmonumenten die vooral dienen om naar te kijken.
- Eigenaren van kerken en molens krijgen forse kortingen op onderhoud, de gewone bezoeker vooral een mooi uitzicht.
- Publiek geld gaat naar verduurzamingsonderzoek van gebouwen zonder woonfunctie, terwijl de wooncrisis buiten beeld blijft.
Subsidiepot van 103 miljoen open voor rijksmonumenten
Vanaf 1 februari 2026 gaat er 103 miljoen euro belastinggeld naar instandhouding van rijksmonumenten. Eigenaren kunnen tot en met 31 maart 2026 aanvragen indienen, meldt de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in de eigen aankondiging.
Van dat bedrag is 86,3 miljoen euro gereserveerd voor gebouwde rijksmonumenten. Het gaat om gebouwen zonder woonfunctie, zoals kerken, molens en andere publieke blikvangers.
Wie betaalt en wie profiteert
De rekening wordt betaald uit de landelijke begroting, dus door alle belastingbetalers samen. De directe ontvangers zijn eigenaren van rijksmonumenten, van stichting tot bedrijf.
Voor hen is dit een meevaller op onderhoudskosten die anders volledig uit eigen zak moeten komen. De rest van Nederland mag vooral naar het monument kijken en hopen dat het niet instort.
Hoeveel procent vergoed wordt
De subsidie dekt 50 procent van de kosten voor onderhoud aan rijksmonumenten zonder woonhuis. Wie het pand bedrijfsmatig gebruikt, krijgt geen helft maar 30 procent van de kosten vergoed.
Volgens Vastgoedjournaal gebeurt dit op basis van een onderhoudsplan voor zes jaar. De overheid betaalt dus jarenlang mee, maar wel alleen tot deze vaste percentages.
Zonder bouwkundige inspectie geen euro
Voor elke aanvraag is een bouwkundige inspectie verplicht, staat in de uitleg van Vastgoedjournaal. Pas als een inspecteur heeft vastgesteld wat nodig is, komt de subsidie in beeld.
Die inspectie is een extra drempel, maar tegelijk een toegangsbewijs tot publiek geld. Zonder rapport geen aanvraag, zonder aanvraag geen bijdrage uit de kas.
Ook geld voor onderzoek naar verduurzaming
Naarstig wordt ook gezocht naar oplossingen voor verduurzaming van rijksmonumenten. Naast puur onderhoud is er subsidie voor onderzoek naar verduurzaming van rijksmonumenten, zodat eigenaren kunnen uitzoeken hoe hun monument energiezuiniger kan worden.
Dat gaat niet over zonnepanelen voor ieders rijtjeshuis, maar over studies voor bijzondere panden. De rekening van dat denkwerk loopt via dezelfde publieke portemonnee.
Strakke deadlines voor jaren werk
De regeling draait om werkzaamheden die over meerdere jaren lopen, maar de aanvraagtermijn is kort. Wie in 2027 aan de slag wil, moet tussen 1 februari en 31 maart 2026 in actie komen.
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed vat het samen als volgt: “Vanaf 1 februari tot en met 31 maart 2026 kunnen eigenaren van rijksmonumenten weer subsidie aanvragen op basis van de Subsidieregeling instandhouding monumenten.” Daarna gaat de digitale loketdeur dicht en ligt 103 miljoen euro voorlopig vast in steen, hout en glas.
