19,3 miljard euro voor defensie en miljardengroeien voor onderwijs, maar een WW die nog maar de helft zo lang duurt. Het toekomstige kabinet-Jetten zet extra miljarden op tanks en klaslokalen en vindt de besparing op uitkeringen en hoger eigen risico in de zorg kennelijk een passende tegenhanger.
In vogelvlucht
- 19,3 miljard naar defensie, terwijl de WW-duur tegelijk wordt teruggebracht tot nog maar de helft.
- Onderwijs krijgt miljarden groeiruimte, maar werklozen leveren maanden aan uitkering in om dat plaatje rond te rekenen.
- Hogere eigen risico’s in de zorg moeten de extra uitgaven aan tanks en klaslokalen netjes wegstrepen.
Billions voor leger, minder vangnet voor werkloosheid
Het toekomstige kabinet-Jetten trekt fors extra geld uit voor defensie en onderwijs. Tegelijkertijd wordt de WW-uitkering gehalveerd van twee jaar naar één jaar.
Defensie groeit door naar 19,3 miljard euro per jaar en 3,5 procent van het BBP in 2035. De vraag wie dat betaalt, komt terecht bij dezelfde belastingbetaler die minder lang recht heeft op WW.
Kortere WW en minder arbeidsongeschiktheidsuitkering
Door de inkorting van de WW krijgen mensen bij werkloosheid hooguit één jaar uitkering. Dat scheelt de staat geld, maar kost langdurig werklozen een jaar inkomen.
Daarnaast schrapt het kabinet de IVA voor nieuwe gevallen. Volgens de coalitieafspraken over sociale zekerheid en zorg levert dat een besparing van 1,1 miljard euro op.
Zorg duurder, vangnet dunner
In de zorg gaat het verplichte eigen risico in 2026 omhoog van 385 naar 460 euro. Wie zorg nodig heeft, betaalt dus eerst meer zelf voordat de verzekering iets vergoedt.
Vakbonden zijn volgens de reacties van vakbonden en onderwijssector boos over deze bezuinigingen op sociale zekerheid en zorg. CNV-voorzitter Piet Fortuin noemt de halvering van de maximale WW-uitkering van twee naar één jaar slecht.
Onderwijs als politiek wisselgeld
Na eerdere bezuinigingen onder kabinet-Schoof zet dit toekomstige kabinet nu de geldkraan voor onderwijs weer open. Vanaf 2027 komt er 1 miljard euro per jaar bij, oplopend tot 1,5 miljard.
In NRC wordt opgemerkt: “Na de grote bezuinigingen van het vorige kabinet op onderwijs en wetenschap is er nu goed nieuws voor de sector.” In het onderwijs is volgens de NOS dan ook duidelijke opluchting over de extra investeringen.
Eerst snijden, dan trots investeren
De extra miljarden moeten onder meer eerder doorgevoerde bezuinigingen op onderwijs terugdraaien. Het kabinet presenteert dat als een investering, maar het geld gaat vooral naar het herstellen van eerdere schade.
Premier Rob Jetten zegt in de Volkskrant: “Ik ben er persoonlijk trots op dat we de bezuinigingen op onderwijs volledig terugdraaien”. De rekening van die trots wordt deels betaald via een kortere WW, meer eigen risico en minder arbeidsongeschiktheidsuitkering.
