Gemeenten gaven in 2024 samen 80,9 miljard euro uit, terwijl hun eigen vermogen toch opliep naar 43,3 miljard. Vooral zorg en grondexploitatie werden fors duurder, terwijl inwoners tegelijk hogere heffingen zagen om de groeiende gemeentebegroting te vullen.
In vogelvlucht
- Gemeenten gaven in 2024 samen 80,9 miljard euro uit, terwijl hun eigen vermogen toch steeg naar 43,3 miljard.
- Zorg en grondexploitatie werden fors duurder, maar de rekening kwam vooral via hogere gemeentelijke heffingen bij inwoners terecht.
- Terwijl de gemeentebegroting groeide, vulden inwoners met oplopende heffingen rustig het verder aangroeiende gemeentelijke spaarpotje.
Rekening 2024 en sociaal domein
In 2024 gaven gemeenten samen 80,9 miljard euro uit, zo meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek. Dat is 5,8 miljard euro meer dan in 2023, een stijging van bijna 8 procent.
De inkomsten liepen nog iets harder op dan de uitgaven en kwamen uit op 82,9 miljard euro. Daardoor liep het eigen vermogen van gemeenten op van 41,3 naar 43,3 miljard euro eind 2024.
Aan het zogenoemde overig sociaal domein gaven gemeenten 21,576 miljard euro uit. Dat is 2,3 miljard euro meer dan in 2023, met de hoogste uitgaven aan jeugdzorg, Wmo en vluchtelingenopvang.
Volgens het CBS besteden gemeenten “aan sociale taken verreweg het meest”. Deze uitgaven stegen ook het meest, terwijl andere posten duidelijk minder hard groeiden.
Inkomen, bestuur en organisatie
Voor inkomensregelingen en participatie gaven gemeenten 13,7 miljard euro uit. Dat is een lichte daling ten opzichte van de 13,829 miljard euro in 2023, vooral door het afschaffen van energietoeslagen.
Ondertussen kostte bestuur en ondersteuning 13,487 miljard euro. Dat is 899 miljoen euro meer dan een jaar eerder, terwijl dit geen sociaal vangnet is maar vooral de gemeentelijke organisatie zelf.
Grond, wonen en leefomgeving
Aan volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing besteedden gemeenten 5,84 miljard euro. Dat was bijna 20 procent meer dan de 4,879 miljard euro in 2023, vooral door hogere grondexploitatiekosten.
In de vier grote steden alleen al waren de grondexploitatiekosten 1,1 miljard euro. Dat is een stijging van 0,5 miljard euro, terwijl veel woningzoekers vooral stijgende prijzen zien.
De uitgaven aan sport, cultuur en recreatie bedroegen 6,644 miljard euro. Dat is 424 miljoen euro meer dan in 2023, waarmee deze posten gestaag meestijgen met de rest van de begroting.
Voor verkeer, vervoer en waterstaat werd 5,005 miljard euro uitgegeven, een stijging van 337 miljoen euro. Veiligheid kostte 2,833 miljard euro, 279 miljoen euro meer dan het jaar ervoor.
Afval, milieu en volksgezondheid
Aan afval gaven gemeenten 2,396 miljard euro uit, 206 miljoen euro meer dan in 2023. Voor riolering kwam de rekening uit op 1,7 miljard euro, een stijging van 128 miljoen euro.
Milieubeheer en begraafplaatsen kostten samen 1,526 miljard euro, 228 miljoen euro meer dan een jaar eerder. Volksgezondheid kwam uit op 1,29 miljard euro, een plus van 126 miljoen euro.
Meer inkomsten en groeiend vermogen
Het CBS noteert: “In 2024 hebben gemeenten 80,9 miljard euro uitgegeven. Dit is 5,8 miljard euro meer dan in 2023. Vooral de zorgkosten en de kosten van grondexploitatie stegen sterk.” De inkomsten uit het gemeentefonds stegen met 2,8 miljard euro naar 44,1 miljard euro.
Gemeenten kregen extra geld als compensatie voor loon- en prijsstijgingen en voor de stijgende kosten van jeugdzorg. Daarmee konden zij een deel van de hogere uitgaven opvangen.
“De heffingsopbrengsten stegen met 1,0 miljard euro naar 13,8 miljard euro,” aldus het CBS. De opbrengsten uit bijna alle heffingen waren hoger dan in 2023, wat een deel van de uitgavengroei dekte.
Door het positieve exploitatieresultaat nam het eigen vermogen van gemeenten toe. Eind 2024 hadden alle gemeenten samen 43,3 miljard euro eigen vermogen, tegen 41,3 miljard euro een jaar eerder.
