‘Vrijheidsbijdrage’ kost 600 euro per huishouden per jaar

Opvallend in het regeerprogramma, goed voor 3,5 miljard per jaar: de zogeheten vrijheidsbijdrage voor Defensie. Gezamenlijk moeten huishoudens 600 euro per jaar ophoesten, als onderdeel van een investering van in totaal 19 miljard euro in extra militaire uitgaven.

In vogelvlucht

Huishoudens betalen samen jaarlijks zo’n 3,5 miljard euro via een onopvallende vrijheidsbijdrage op de loonstrook.
Die bijdrage komt neer op ongeveer 600 euro per jaar per huishouden aan extra defensielasten, aldus Lidewij de Vos van Forum voor Democratie (FVD)
In totaal trekt de overheid 19 miljard euro uit voor extra militaire uitgaven, deels verborgen in die bijdrage.

De rekening van de vrijheid

Huishoudens gaan volgens Forum voor Democratie 600 euro per jaar betalen voor de vrijheidsbijdrage. Die bijdrage moet samen met andere bronnen een defensie investering van 19 miljard euro mogelijk maken.

Lidewij de Vos (FVD) is op X kritisch op de aderlating. “De drie partijen stellen een nieuwe belasting voor – eufemistisch de vrijheidbijdrage genoemd – die in 2027 vijf miljard euro per jaar moet opleveren (bijna 600 euro per huishouden per jaar) en die vervolgens rechtstreeks moet worden uitgegeven aan oorlogen die niet in ons belang zijn.”

Wie betaalt de vrijheidsbijdrage?

De vrijheidsbijdrage is onderdeel van het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA. Het minderheidskabinet noemt dit nodig om de nationale veiligheid op peil te brengen.

Samen moeten burgers en bedrijven ongeveer 5 miljard euro per jaar ophoesten. Daarmee wordt een deel van de structurele uitgaven voor defensie gefinancierd.

CDA leider Henri Bontenbal zegt dat hiermee een deel van de kosten voor nationale veiligheid wordt betaald. Hij vindt dat vragen van burgers en bedrijven een vrijheidsbijdrage noodzakelijk maakt.

Premierskandidaat Rob Jetten (D66) vindt de extra belasting verantwoord. “Dat doen we netjes verdeeld over burgers en bedrijven, op een manier dat iedereen het ook kan meemaken.”

Bijdrage van burgers

Burgers dragen circa 3,5 miljard euro per jaar bij aan de vrijheidsbijdrage. Dat gebeurt via de inkomstenbelasting, zonder dat de belastingtarieven officieel veranderen.

De extra opbrengst komt dus niet door een zichtbaar nieuw tarief, maar door een aparte maatregel. De vrijheidsbijdrage wordt zo een extra schakel in een bestaande belastingstroom.

Bijdrage van bedrijven

Bedrijven betalen ongeveer 1,7 miljard euro per jaar mee. Volgens berichtgeving wordt daarbij gelet op het vestigingsklimaat en is er overleg met werkgevers.

De verhouding is daarmee duidelijk. Burgers betalen het grootste deel en bedrijven een kleiner stuk.

Toch spreekt het kabinet over een nette verdeling tussen huishoudens en bedrijfsleven. Die verdeling moet de politieke steun voor de maatregel versterken.

Doel: hogere defensie uitgaven

De vrijheidsbijdrage helpt Nederland om aan een hogere NAVO norm te voldoen. Die norm ligt op 3,5 procent van het bruto binnenlands product voor defensie uitgaven.

Het kabinet presenteert de investering van 19 miljard euro als noodzakelijke stap. D66 leider Rob Jetten zegt dat een kleine bijdrage van iedereen verantwoord is voor die grote investeringen.

Een belasting met een andere naam

In de praktijk is de vrijheidsbijdrage een aparte belastingstroom voor defensie. Volgens Forum voor Democratie gaat het om een nieuwe belasting die rechtstreeks naar militaire uitgaven vloeit.

De term vrijheid klinkt vriendelijker dan extra belasting op loon of winst. Maar de 5 miljard euro per jaar komt wel gewoon uit de portemonnee van burgers en bedrijven.

Drie miljard of vijf miljard?

Op social media circuleren twee bedragen: drie miljard en vijf miljard. Beiden zijn juist. Het lagere bedrag verwijst naar het deel dat rechtstreeks door huishoudens wordt opgebracht, terwijl het hogere bedrag de totale jaarlijkse opbrengst weergeeft, waarin ook de bijdrage van bedrijven is meegerekend.