Kerncentrales op de pof: Nederland zet 20 tot 30 miljard apart terwijl Big Tech gewoon afrekent

Nederland zet voor nieuwe kerncentrales tientallen miljarden publiek geld klaar, terwijl techbedrijven dezelfde centrales rustig zelf bestellen voor hun datacenters. De belastingbetaler draagt het risico, Big Tech haalt de stroom binnen.

In vogelvlucht

Voor twee nieuwe kerncentrales in Nederland is tussen de 20 en 30 miljard euro publiek geld nodig
De staat neemt vrijwel alle financiële risico’s over omdat commerciële partijen afhaken
Terwijl de overheid twijfelt, reserveren techbedrijven wereldwijd al honderden miljarden voor kernreactoren

Miljarden publiek geld, geen commercieel risico

De kosten voor twee nieuwe kerncentrales in Nederland worden volgens HLN geschat op minstens 20 tot 30 miljard euro. Dat is meer dan eerder werd aangenomen en het gaat volledig om publiek geld. De rekening komt dus gewoon op de begroting terecht.

Commerciële partijen zien het niet zitten om dit risico op zich te nemen, meldt MT Sprout. Daarom neemt de Nederlandse staat zelf de leiding in de plannen voor in totaal vier kerncentrales, een keuze die ook door IndustrieVandaag wordt beschreven als een duidelijk signaal dat de markt afhaakt.

Staatsbedrijf zoekt kerncentrales, Big Tech bestelt gewoon door

Om de bouw en exploitatie van de nieuwe centrales mogelijk te maken werkt het demissionair kabinet aan een speciaal staatsbedrijf, meldt de NOS. De overheid moet dus eerst een eigen bedrijf optuigen voordat er überhaupt gebouwd kan worden. In de tussentijd loopt de teller voor voorbereidingen, advies en organisatie rustig door.

Tegelijkertijd investeren techbedrijven zoals Amazon en Google volgens Headliner al miljarden dollars in kleine modulaire kernreactoren voor hun datacenters. Waar Nederland nog praat over vergunningen en structuren, zetten zij kernenergie gewoon op de inkooplijst.

Honderden miljarden aan de voorkant van de rij

Wereldwijd is de jacht op nieuwe kernreactoren losgebarsten, schrijft De Telegraaf. Grote techbedrijven staan vooraan met honderden miljarden dollar om capaciteit veilig te stellen. Overheden mogen achteraan aansluiten in dezelfde rij voor reactoren en toeleveranciers.

Volgens de analyse in Headliner loopt Nederland een reëel risico om te laat te zijn in deze nucleaire transitie. Zonder snelle besluiten en duidelijke financiering kan het gebeuren dat de centrales waar Nederland miljarden voor reserveert, simpelweg niet meer beschikbaar zijn omdat de markt al is leeggekocht.

Trage procedures, snelle kosten

Daarbovenop komen de bekende vertragingen rond vergunningen, inspraak en politiek getouwtrek, die in Headliner worden genoemd als extra risicofactor. De overheid moet rekening houden met lange trajecten, publieke weerstand en onduidelijke verdeling van kosten en verantwoordelijkheden.

Elk jaar uitstel betekent dat voorbereidingskosten, rente en organisatiekosten gewoon doorlopen terwijl er nog geen kilowatt uur is opgewekt. De belastingbetaler betaalt dus al voordat er een schop de grond in gaat, terwijl bedrijven elders kernenergie al rechtstreeks in hun bedrijfsvoering integreren.

Wie krijgt de stroom en wie betaalt de rekening

De kern van het verhaal is simpel: techreuzen reserveren honderden miljarden uit eigen zak om hun datacenters te voeden, terwijl Nederland tussen de 20 en 30 miljard aan publiek geld klaarzet voor de eerste twee centrales. De risico’s liggen bij de staat, de opbrengsten zijn nog jaren onzeker.

Waar bij Big Tech de investering direct is gekoppeld aan eigen gebruik en winst, wordt in Nederland eerst een staatsbedrijf opgericht, dan een vergunningstraject gestart en daarna gekeken wie uiteindelijk de stroom afneemt. Tot die tijd ligt het financiële risico netjes geparkeerd bij de belastingbetaler.

Bronnen: