Voor een energie- en industriegebied rond Moerdijk dat een belangrijke waterstofhub moet worden, reserveren Rijk en regio ongeveer 700 hectare. Het dorp Moerdijk met ruim 1.100 inwoners komt daardoor mogelijk van de kaart. Voor hun leefbaarheid en zekerheid zijn er wel regelingen, maar die steken schraal af bij de schaal van het energieproject.
In vogelvlucht
- Rijk en regio zoeken ongeveer 700 hectare ruimte voor de Powerport regio Moerdijk, met een waterstof- en energiehub direct naast het dorp.
- Voor inwoners zijn er waarborg- en leefbaarheidsregelingen, terwijl zij al sinds 2015 met onzekerheid over hun huis en dorp leven.
- Terwijl plannen voor leidingen en energie-infrastructuur groeien, staan huizen, bedrijven en toekomst van het dorp al jaren in de wacht.
- De definitieve opheffing van het dorp is nog technisch uitgesteld tot juni 2026 door Rijk en provincie, hoewel de gemeente Moerdijk zelf de politieke keuze voor de oostelijke richting al heeft gemaakt.
Een dorp als voetnoot onder een miljoenenplan
Moerdijk is een dorp met ongeveer 1.100 inwoners dat mogelijk van de kaart verdwijnt. Niet door krimp of verzakking, maar omdat er ruimte nodig is voor Powerport Regio Moerdijk, een groot energie- en industriegebied dat een knooppunt moet worden voor waterstof en andere energiedragers. Inwoners kregen in 2025 te horen dat het dorp mogelijk moet wijken voor deze plannen, meldden onder meer landelijke media zoals Nos en regionale omroepen.
Voor de bewoners is er vooral onzekerheid, al tien jaar lang. In 2015 stelde de gemeente met de havenstrategie vast dat de leefbaarheid onder druk stond, waarop de eerste Moerdijkregeling werd bedacht om de verkoopbaarheid van woningen te beschermen, staat in stukken van de gemeente Moerdijk. Maar nu hangt een nog grotere vraag boven het dorp: blijft Moerdijk bestaan, of wordt het officieel opgeheven voor de energietransitie.
Leefbaarheid met een dun vangnet
De Moerdijkregeling is opgezet als waarborgregeling voor woningeigenaren. De regeling moet een oplossing bieden voor de financiële onzekerheid van inwoners met een eigen huis, zo staat in de toelichting op de regeling van de gemeente Moerdijk. Het gaat om garanties rond de waarde en verkoopbaarheid van woningen, niet om een brede vertrekregeling.
Huurders, ondernemers en agrariërs vallen nog grotendeels buiten deze waarborglijn. Zij krijgen vooral de belofte van “verdere uitwerking” in toekomstige plannen. Tegelijk benadrukt de gemeente in haar communicatie dat inwoners “geen schade mogen lijden” door de ontwikkelingen, maar hoe dat precies wordt waargemaakt, blijft voor veel bewoners onduidelijk.
700 hectare voor een papieren waterstofhub
In de Powerport-regio Moerdijk moet volgens provincie en rijk ongeveer 700 hectare ruimte worden gevonden voor de energietransitie en groei van bedrijvigheid, schrijft de provincie Brabant. Die ruimte is nodig voor nieuwe energie-infrastructuur, kabeltracés door landbouwgebied en de groei en verduurzaming van het haven- en industrieterrein.
Slechts een deel van die 700 hectare is bedoeld voor echte nieuwe bedrijvigheid. Een groot deel gaat op aan energie-infrastructuur: hoogspanningsstations, leidingstroken, energieopslag en buizenstelsels voor onder meer waterstof. Met andere woorden: Moerdijk wordt niet vooral opgeofferd voor nieuwe fabrieken, maar voor kabels, leidingen en installaties rond het bestaande industrieterrein.
Groene waterstof is nu nog veel duurder
In strategische stukken wordt gesproken over een grote rol voor groene waterstof in de regio. Moerdijk moet een schakel worden in een netwerk van elektrolysers en waterstofleidingen. Rapporten van onder meer Cedelft laten zien dat groene waterstof via elektrolyse nu nog veel duurder is dan grijze waterstof uit aardgas.
Marktrapportages komen voor Europa uit op een kostprijs rond drie tot drieënhalve euro per kilo voor grijze waterstof, tegenover grofweg zeven tot tien euro per kilo voor groene waterstof, afhankelijk van scenario en aanname. De kern is dat het prijsverschil niet door de markt wordt gedicht, maar door subsidies, garanties en heffingen die grotendeels nog verder moeten worden ingevuld.
Eerst het landschap aanpassen, dan de businesscase
Er is nog geen definitieve locatie aangewezen voor een grote waterstoffabriek in Moerdijk. In officiële teksten van rijk en provincie gaat het vooral over zoekgebieden, ruimtevraag en infrastructuur voor een toekomstige waterstofeconomie. Concrete investeringsbesluiten en vergunningen voor elektrolysers in het gebied zijn nog niet genomen.
Ook de Delta Rhine Corridor, de buisleidingenroute voor waterstof en CO₂ van Rotterdam via Moerdijk naar Duitsland, zit nog in de planfase. Volgens informatie van rijk en uitvoerders moet de aanleg in de tweede helft van dit decennium starten, maar tracés en vergunningen zijn nog niet volledig rond en er wordt nog gewerkt aan financiering en verdeling van risico’s tussen overheid en bedrijven.
Grote vraag: wie trekt straks de portemonnee
In de openbare stukken ontbreekt een helder financieel hoofdstuk waarin staat wie welk deel van het risico en de kosten draagt. Er wordt gesproken over bijdragen van Rijk, provincie, gemeente, Europa en private partijen, maar een totale rendementsanalyse is niet openbaar terug te vinden. De economische onderbouwing zit vol aannames over toekomstige waterstofprijzen en internationale vraag.
De keten die nu wordt geschetst is kwetsbaar: zonder investeerder geen fabriek, zonder fabriek geen echte waterstofhub, maar voor die nog papieren hub wordt nu al een dorp voorbereid op opheffing. Bewoners krijgen te horen dat hun leefomgeving moet wijken voor “het energiesysteem van de toekomst”, terwijl het verdienmodel daarvan nog grotendeels in studies en scenario’s zit.
Onherstelbare ingreep, open einde voor bewoners
Wat wel zeker is: de ruimtelijke ingreep is blijvend. Eenmaal volgebouwd met leidingen, converterstations en energieopslag komt het dorp Moerdijk niet meer terug. De fysieke verandering is onomkeerbaar, terwijl belangrijke onderdelen van de economische onderbouwing nog openstaan.
Voor bewoners stapelt de onzekerheid zich op. De Moerdijkregeling richt zich vooral op woningeigenaren, niet op alle groepen in het dorp. De plannen voor Powerport zijn groot, de positie van inwoners is klein. Terwijl de nationale energieagenda doordendert, betaalt Moerdijk nu alvast in jarenlange twijfel over huis, bedrijf en toekomst.
