Vierhonderd miljoen euro per jaar apart zetten voor een spoorlijn van 125 kilometer, waarvoor politiek nog geen groen licht is gegeven. Dat is het advies voor de Lelylijn: 25 jaar lang een miljardenfonds vullen, nog voor er één meter rails is besteld.
In vogelvlucht
- De overheid wordt geadviseerd jaarlijks 400 miljoen euro te reserveren voor een spoorlijn zonder politiek groen licht.
- Gedurende 25 jaar zou zo een miljardenfonds ontstaan, nog voordat er één meter rails is besteld.
- Publiek geld gaat hiermee langdurig opzij voor een project waarvan de uitvoering nog volledig onzeker is.
Sparen voor een spoorlijn die nog niet is afgesproken
Klaas Knot is speciaal gezant voor de Lelylijn en heeft één kernadvies. Volgens hem moet het Rijk “jaarlijks 400 miljoen sparen voor Lelylijn.”
Die 400 miljoen euro per jaar moet het Rijk 25 jaar lang opzij zetten. Het geld gaat in een apart fonds, alleen bedoeld voor deze spoorlijn.
Een fonds van miljarden voor 125 kilometer rails
De Lelylijn is een nieuwe spoorlijn van 125 kilometer, van Lelystad naar Groningen. De totale kosten worden geraamd op 14,5 miljard euro, aldus de Speciaal gezant Klaas Knot: Rijk moet jaarlijks 400 miljoen sparen voor Lelylijn.
Met 400 miljoen per jaar komt het Rijk in 25 jaar aan 10 miljard euro. De rest moet later worden gevonden, boven op dit spaarpotje.
Niet in het coalitieakkoord, wel in de spaarpot
Opmerkelijk detail: de Lelylijn staat niet in het coalitieakkoord van het nieuwe kabinet. Toch ligt er nu het voorstel om al wel structureel geld te reserveren.
Dat betekent 25 jaar lang betalen voor een project waar politiek nog geen ja op is gezegd. Het fonds legt zo druk op toekomstige kabinetten om de lijn alsnog aan te leggen.
Een klein percentage, een grote rekening
Volgens berekeningen is 400 miljoen euro 0,04 procent van de totale rijksbegroting. Knot noemt het in de berichtgeving van de NOS “een hoop geld, maar het is niet meer dan 0,04 procent van de rijksbegroting.”
In procenten oogt het bedrag daarmee bescheiden. In euro’s is het elk jaar een forse hap belastinggeld, en dat een kwart eeuw lang, nog voordat er één meter spoor ligt.
Wie betaalt mee en wie beslist
Knot gaat er in zijn advies van uit dat regio’s, Europa en bedrijven 10 tot 20 procent meebetalen. Zij leveren dus samen maximaal een vijfde, terwijl het Rijk de rest ophoest.
De rekening komt daarmee voor het grootste deel bij de landelijke belastingbetaler te liggen. De grootste directe winst ligt vooral bij de regio langs de 125 kilometer spoor.
Oud-Hollandse deugd op rijksniveau
Over zijn aanpak zegt Knot via de NOS: “Ik adviseer een oud-Hollandse deugd om te gaan sparen voor de aanleg van de Lelylijn.” Hij zet sparen zo neer als alternatief voor later ineens tientallen miljarden uitgeven.
Dat spaargeld komt uit dezelfde rijksbegroting waar ook zorg, onderwijs en veiligheid uit worden betaald. De vraag is dus niet alleen of er wordt gespaard, maar waar dat geld dan niet meer naartoe gaat.
