Commotie in het Noord-Brabantse Moerdijk. Het dorp dreigt te worden opgeheven, voor een waterstoffabriek die alleen nog maar op papier bestaat. Kosten: 150 miljoen, of meer.
In vogelvlucht
- Het dorp Moerdijk moet op termijn verdwijnen om ruimte te maken voor de Powerport, een grootschalig energiecomplex van 700 hectare, noodzakelijk voor de aanlanding van wind-op-zee en de beoogde waterstofeconomie.
- Hoewel de gemeente al bezig is met de aankoop van woningen, ontbreekt een sluitende businesscase en een definitieve financiering voor de geplande miljardeninvesteringen in waterstoffabrieken.
- Dit leidt tot veel kritiek: een onomkeerbare, kostbare ruimtelijke ingreep wordt gedaan voor een economische toekomstvisie die nog grotendeels op papier bestaat.
Wie betaalt de rekening - en werkt het überhaupt?
Het dorp Moerdijk, een gemeenschap van amper 1.100 mensen, lijkt de volgende maand officieel op de nominatie te staan voor opheffing. Niet omdat het verzakt, niet omdat het leegloopt, maar omdat Nederland ruimte zoekt voor een industrie- en energiecomplex dat groter is dan het dorp zelf.
De Powerport Regio Moerdijk moet het worden: het vlaggenschip van de groene industrie, het schakelpunt voor wind-op-zee, een kruispunt van leidingen naar Rotterdam, Antwerpen en het Ruhrgebied - en het epicentrum van een waterstofeconomie die vooral nog op papier bestaat.
Wat ontbreekt: een sluitende businesscase, een financieringsplan dat uitlegt wie waarvoor betaalt, en een eerlijke compensatieregeling voor bewoners die straks mogelijk gedwongen moeten vertrekken.
Het menselijke offer achter een nationale agenda
Wat het dorp rest, is onzekerheid. Bewoners krijgen al tien jaar te horen dat hun huizen moeilijk verkoopbaar zijn door de nabijheid van het industrieterrein. Nu hangt er een veel grotere schaduw boven de gemeenschap: de mogelijkheid dat hun hele dorp wordt opgedoekt.
De Moerdijkregeling 2025 biedt woningeigenaren een vangnet tegen marktverstoring, maar geen volwaardige vertrekregeling. Huurders, ondernemers, agrariërs - allemaal moeten ze wachten op “verder uitwerking”. Terwijl de gemeente zegt dat inwoners “geen rooie cent schade mogen lijden”, is er nog niets dat dat garandeert.
En voor leefbaarheid is welgeteld € 10 miljoen beschikbaar. Een bedrag dat klinkt als veel geld voor een buitenstaander, maar het is symbolisch als je bedenkt dat het moet dienen als pleister op een wond die ontstaat door het schrappen van een compleet dorp.
700 hectare: de helft industrie, de helft kabels en buizen
De ruimteclaim van het Powerport-project is enorm: 700 hectare. Van die hectares is slechts 190–300 bedoeld voor industriële groei en verduurzaming. Het grootste deel wordt opgeslokt door:
- hoogspanningsstations,
- nieuwe leidingstroken,
- het aanlanden en converteren van wind-op-zee,
- energieopslag,
- waterstofleidingen,
- én een cluster van waterstoffabrieken.
Met andere woorden: wat Moerdijk opoffert, is niet voor een bedrijventerrein, maar voor een nieuwe energie-infrastructuur die het fysieke landschap van West-Brabant blijvend zal herschrijven.
De waterstofbelofte: grootse plannen, geen harde cijfers
Waterstof wordt door beleidsmakers gepresenteerd als de motor achter de nieuwe economie. In de documenten wordt gesproken over meer dan 1 gigawatt elektrolysecapaciteit: vergelijkbaar met de grootste plannen in Rotterdam. Maar bij Kaslek stuiten we op een aantal opvallende hiaten.
1. Er is geen vastgestelde locatie voor welke waterstoffabriek dan ook.
Er worden “waterstoffabrieken” genoemd, maar: geen kavel, geen projectbesluit, geen investeerder die tekent, geen vergunning in procedure. Het blijft een lege huls die ruimte vraagt nog vóór hij bestaat.
2. De Delta Rhine Corridor wordt genoemd als drager - maar ook daar ontbreken harde garanties.
De waterstof- en ammoniakleidingen die het hele systeem moeten verbinden staan op de tekentafel, maar hebben geen definitieve tracés, geen volledige financiering en in sommige gevallen geen internationale overeenstemming.
3. Geen enkele rendabiliteitsanalyse is openbaar gemaakt.
Hoeveel kost de elektrolyse van waterstof momenteel? Tussen de € 12 en € 14 per kilo, afhankelijk van stroomprijs en schaalgrootte. Wat is de kostprijs van grijze waterstof? Ongeveer € 3,3.
Het gat wordt niet gedicht door een markt - maar door subsidies die nog niet eens allemaal bestaan.
4. Geen antwoord op de vraag: wie neemt het financiële risico?
Wie het risico neemt, blijft onduidelijk. Het Rijk? De provincie? De gemeente?
Private investeerders? Europese fondsen?
Zelfs in de geconsolideerde stukken van de Powerport-ontwerptafel ontbreekt een financieel hoofdstuk.
Zonder businesscase is er geen investeerder. Zonder investeerder is er geen fabriek. Zonder fabriek is er geen waterstofhub.
Maar voor die ontbrekende fabriek moet wél eerst een dorp verdwijnen.
De rekenkundige absurditeit
Alles wijst erop dat de waterstofeconomie - in ieder geval hier - van achter naar voren wordt gebouwd: eerst het landschap hertekenen, dan pas rekenen of het rendabel is. Het is alsof je een vliegveld aanlegt voordat je weet of er vliegtuigen komen.
De technische energievraag is reëel en urgent, maar de economische onderbouwing is nog zo vaag dat het verplaatsen van een heel dorp buitenproportioneel lijkt zonder stevige financiële onderleggers.
Wat Kaslek constateert
- De ruimtelijke ingreep is onherstelbaar.
- De compensatieregelingen zijn onvolledig.
- De waterstofplannen zijn conceptueel, niet concreet.
- De financiering is onduidelijk tot afwezig.
- En het draagvlak onder bewoners wordt uitgehold door jarenlange onzekerheid.
Een dorp opheffen is geen technische handeling, maar een politiek besluit met menselijk gewicht. De vraag die bij Powerport Moerdijk boven de markt hangt: is dit werkelijk een noodzakelijke transitie, of wordt een dorp geofferd voor een toekomstbeeld waarvan de economische basis nog niet meer is dan een PowerPoint?
Tot die vraag scherper beantwoord wordt, is het enige wat écht zeker is: Moerdijk betaalt alvast - in onzekerheid, in rust, en mogelijk in bestaan.
Bronnen
- Gemeente Moerdijk – informatie over Powerport Regio Moerdijk (doorlopend, 2024–2025).
- Gemeente Moerdijk – nieuwsbericht “College stelt Moerdijkregeling 2025 vast” (oktober 2025).
- Provincie Noord-Brabant – “Aanzienlijke ruimtevraag in Powerport regio Moerdijk” (juni 2025).
- Ontwerptafel Powerport regio Moerdijk – technische verkenningen Werkspoor 1 & 2 (maart 2024 – maart 2025).
- Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) – participatieplan Port Moerdijk 380-150-20 kV (april 2025).
- NOS – “Gemeente wil dorp Moerdijk opheffen: ‘Vragen enorm offer’” (november 2025).
- NOS – “Gemeenteraad Moerdijk stemt in met verdwijnen dorp” (november 2025).
- Omroep Brabant – “Dit is waarom inwoners van Moerdijk hun dorp dreigen te verliezen” (november 2025).
- Trouw – berichtgeving over het besluit om dorp Moerdijk te laten verdwijnen voor Powerport (november 2025).
- Rijksoverheid – rapport “Water voor waterstof” (juli 2024).
- CE Delft – “De waarde van waterstof voor Nederland” (augustus 2025).
- VEMW / TNO – berichtgeving over integrale kosten van groene waterstof (juni 2024).
- Autoriteit Consument & Markt (ACM) – marktrapportage waterstoftransporttarieven en kostprijzen (april 2025).
- International Energy Agency (IEA) – achtergrondinformatie over mondiale waterstofmarkt en kostprijzen (doorlopend geactualiseerd).
