Een Tweede Kamercommissie vergadert woensdag over een incidentele drone-begroting. Die is nodig om contracten voor onder meer het antidronesysteem Skyranger te kunnen afsluiten. Ook staat een nieuw radarsysteem (IRIS) op het verlanglijstje van Defensie.
In 2025 maakt Defensie 57 miljoen euro vrij voor de nieuwe middelen. Dat geld komt vrij door te schuiven binnen de begroting. De aanschaf is een klein deel van de hele drone-begroting. Inclusief alle andere kosten is naar verwachting tussen de 1,5 en 3 miljard euro gemoeid met het bestrijden van drones.
In vogelvlucht
- Volgens minister Brekelmans nemen kleine drones boven Europa en Nederland toe, vooral boven belangrijke doelen.
- Drone-interventieteams moeten eind dit jaar waken over het luchtruim.
- Hiervoor is de aanschaf van een nieuw radarsysteem, IRIS, nodig.
- Per 2028 moet de luchtafweer worden aangevuld met Skyranger-kanonnen.
- Woensdag vergadert de Kamercommissie over de drone-begroting.
Steeds meer drones in Europa en Nederland
In zijn brief aan de Eerste Kamer van 19 november 2025 beschrijft de minister hoe drones in Europa en Nederland vaker worden ingezet. Het gaat om kleine en middelgrote drones, vooral boven kritieke punten zoals belangrijke gebouwen of infrastructuur.
Minister Brekelmans schrijft hierover: “Binnen de huidige geopolitieke context wordt Europa, en dus ook Nederland, geconfronteerd met een toenemende inzet van (ongeïdentificeerde) class-I en class-II drones boven eigen grondgebied en kritieke locaties in het bijzonder.”
Dit dwingt de minister tot spoed. “In verband met de urgentie van deze dreiging is aanvullende verwerving noodzakelijk, welke een directe investering vereist.”
Het doel is dat Nederland per 31 december beschikt over operationeel inzetbare Counter-UAS, oftewel drone-interventieteams. De radars, voertuigen en verbindingen zijn hiervoor nu de belangrijkste voorwaarden. Die worden in 2028 aangevuld met nieuw afweergeschut.
Nationale Counter-UAS-teams met IRIS-radars
Gespecialiseerde drone-interventieteams moeten per 31 december 2025 waken over het Nederlandse luchtruim. Hiervoor investeert het kabinet in IRIS, een counter-drone radarsysteem van Robin Radar Systems.
De 3D-radars hebben 360 graden dekking en zijn bedoeld om kleine drones in alle richtingen te zien. De radars zijn licht (ongeveer 29 kilo) en inzetbaar “on the move”.
Het systeem grijpt zelf niet in. IRIS detecteert, classificeert en stuurt door naar commandosoftware. Andere middelen (zoals jammers of afweergeschut) handelen af.
Het systeem wordt bediend door tactische teams: Counter-UAS, oftewel drone-interventieteams. De minister wil dat deze eind 2025 operationeel inzetbaar zijn.
Skyranger: anti-dronesystemen op rupsvoertuigen
Skyranger Combat C-UAS kan kleine drones en andere luchtdoelen op zeer korte afstand (tot ongeveer vijf kilometer) uitschakelen. Skyranger wordt gepositioneerd als onderdeel van een gelaagde luchtverdediging: Patriot voor ver, NASAMS en soortgenoten voor middellange afstand, en Skyranger voor zeer korte afstand en speciaal tegen drones.
Hiervoor is Skyranger uitgerust met een 30 mm snelvuurkanon, speciaal ontworpen om drones en andere lage luchtdreigingen uit de lucht te schieten. Het gebruikt programmeerbare airburst-munitie (AHEAD) die vlak voor het doel uit elkaar spat in subprojectielen. Meer technische details zijn te vinden in de productinformatie van Rheinmetall over Skyranger 30.
Volgens de minister is deze capaciteit “essentieel” voor de bescherming van eenheden op de grond tegen de groeiende dreiging van drones.
De 22 gewenste kanonnen worden geleverd door de Duitse leverancier Rheinmetall Air Defence. De deal is al onderhandeld en wacht nu op de handtekening van de minister. Als dat niet gebeurt, moet er opnieuw worden onderhandeld. De minister verwacht dan minimaal zes maanden vertraging. Lukt het om de deal rond te krijgen, rijden de installaties in 2028 rond in Nederland.
Bekostigd door te schuiven met geld
Voor deze drone-begroting wordt in 2025 geen extra geld aan het Defensiematerieelbegrotingsfonds toegevoegd. Skyranger en IRIS worden bekostigd door te schuiven met andere defensie-uitgaven, vooral bij projecten die vertraging hebben opgelopen. Dat staat uitgelegd in de Memorie van toelichting bij wetsvoorstel 36 858.
- Bezuiniging 1: Defensiebreed materieel: Extra verplichtingen van 68,6 miljoen en 57 miljoen extra uitgaven op artikel 1, bedoeld voor dronebestrijding boven Nederland, betaald uit het maritieme artikel.
- Bezuiniging 2: Maritiem materieel: Op artikel 2 gaan de uitgaven 98,4 miljoen omlaag door vertragingen, en dat geld schuift tijdelijk door naar artikelen 1 en 3 om drones te financieren, met terugzetting in 2026.
- Bezuiniging 3: Landmaterieel: Het verplichtingenbudget op artikel 3 daalt met 68,6 miljoen richting artikel 1, terwijl de uitgaven daar juist 74,1 miljoen stijgen voor drones en een herschikte munitievoorraad.
- Bezuiniging 4: Luchtmaterieel: Op artikel 4 dalen de uitgaven met 13,7 miljoen door vertraging bij de Caracal-helikopters en een kleiner project, en dat bedrag gaat naar artikel 3 voor drones.
- Bezuiniging 6: IT: De IT-uitgaven dalen in 2025 met 19 miljoen door vertragingen, dat geld verhuist naar artikel 3 voor drone-uitgaven en wordt volgens de plannen in 2026 weer aan IT toegevoegd.
Per saldo is dit een schuifoperatie binnen het materieelbegrotingsfonds in 2025, waarbij droneprojecten worden versneld en andere materieelprojecten vertraging oplopen, zonder nieuw geld in 2025.
Het parlement is nu aan zet
Als Nederland de IRIS-radars niet op tijd bestelt, vervalt de optie. De radars gaan dan naar andere klanten en de levering schuift op tot minimaal medio 2026. Ook met Skyranger is haast geboden: de optie verloopt in december. Als die deadline niet wordt gehaald, vervalt de optie en moet opnieuw worden onderhandeld. De minister rekent dan op een vertraging van een half jaar. Deze waarschuwingen zijn terug te lezen in de aanvullende brief aan de Eerste Kamer van 21 november 2025.
Op 19 november 2025 zijn het wetsvoorstel 36 858 en de Memorie van toelichting ingediend bij de Tweede Kamer. Beide stukken zijn ondertekend door minister Brekelmans. Op 20 november 2025 is 36 858 geagendeerd in de Regeling van werkzaamheden. De vaste commissie voor Defensie houdt diezelfde dag een extra procedurevergadering, speciaal vanwege het “spoedeisende karakter” van de begroting.
Voor 26 november 2025 om 17.30 uur staat een wetgevingsoverleg over de drone-begroting op de agenda van de commissie. Volgens de statuspagina van het wetsvoorstel op de site van de Tweede Kamer zijn op 23 november 2025 de voorbereidingen afgerond. Het plenaire debat en de stemming moeten dan nog plaatsvinden.
Als de Tweede Kamer akkoord is, moet de Eerste Kamer beslissen. De minister heeft de Eerste Kamer in zijn tweede brief expliciet gevraagd om de besluitvorming uiterlijk in december af te ronden.
Vragen uit de Kamer bij het bredere project
In eerdere stukken over het bredere Combat C-UAS-project stellen verschillende fracties vragen. Over dit project, “Verwerving Combat Counter-UAS”, zijn eerder in 2025 al vragen gesteld in de Tweede Kamer, onder meer door PVV, NSC, BBB en SGP. Deze behandeling loopt via Kamerstuk 27 830-458 en bijbehorende documenten.
Daarbij vallen vooral de vragen van PVV en BBB op. Zij erkennen het belang van bescherming tegen drones, maar willen scherp weten wat er met de nieuwe middelen gebeurt en hoe ze worden ingezet.
De PVV-fractie richtte zich in haar inbreng op de vraag of Nederland de nieuwe capaciteit wel zelf houdt. PVV vroeg de minister of hij kan garanderen dat de Combat C-UAS-capaciteit niet wordt geschonken of uitgeleend aan derde landen. In de beantwoording, na te lezen in een reactie van de staatssecretaris, gaf hij aan dat hij dat niet kan garanderen en dat de capaciteit niet per definitie blijvend ter beschikking zal staan van de Nederlandse krijgsmacht.
De BBB-fractie legde in haar bijdrage, gepubliceerd in het verslag van het schriftelijk overleg, de nadruk op de vraag of klassieke systemen zoals Skyranger wel opgewassen zijn tegen grote aantallen drones tegelijk. BBB verwees hierbij naar experts die zeggen dat bij massale droneaanvallen vooral lasersystemen nog nut hebben. BBB vraagt daarnaast hoe met de nieuwe capaciteit niet alleen militaire eenheden, maar ook bevolkingscentra worden beschermd.
De reacties van Kamerfracties gaan niet rechtstreeks over deze incidentele drone-begroting, maar over het bredere project Combat C-UAS waar Skyranger onder valt.
